instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Cis pospolity (Taxus baccata)

 

  • Rodzina: cisowate - Taxaceae
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek objęty całkowitą ochroną prawną od 1919 roku, od 2014 roku objęty ochroną częściową.
  • Występowanie na świecie: Europa Środkowa i Południowa, Skandynawia do 63 stopnia szerokości geograficznej północnej, Kaukaz, Azja Mniejsza, północny Iran, Krym, Hiszpania, Madera, Azory.
  • Występowanie w Polsce: rośnie w zachodniej, północnej i południowej części kraju, w górach do granicy regla dolnego, wyjątkowo w pasie kosodrzewiny, najlepiej rośnie na podłożu wapiennym, glebach wilgotnych. Przez Polskę przebiega wschodnia granica zasięgu cisa.
  • Siedliska: gleby umiarkowanie kwaśne, różne typy lasów liściastych, żyzne buczyny, storczykowate grądy, lasy łęgowe, jodłowo bukowe.
  • Charakterystyka ogólna: Zimozielone, drzewo lub krzew do 10-15 (27) m wysokości, 80-140 cm pierśnicy. Żyje do 1200 (1500) lat. Kora czerwonobrązowa łuszczy się zaokrąglonymi płatami, na młodych pędach zielona.
  • Liście - Igły ustawione skrętolegle, na dolnych zacienionych gałązkach rozłożone grzebieniasto, miękkie, szablasto wygięte, spłaszczone, równowąskie, na wierzchołku łagodnie zaostrzone, 2 – 3 cm długości i około 3 mm szerokie. Trwałość igieł wynosi 6 – 8 lat.
  • Kwiaty: jest drzewem dwupiennym, kwiaty męskie składają się z licznych tarczkowatych pręcików, wykształcają się licznie z pączków osadzonych w kątach igieł. Kwiaty żeńskie, nieliczne, zielone okryte łuseczkami z kropelką cieczy na końcu wystającego z łusek zalążka. Kwitnie w marcu i kwietniu, gatunek wiatropylny.
  • Nasiona: oliwkowo - brązowe, jajowate, długości około 5 mm, otoczone są kieliszkowatą czerwoną, mięsistą, słodką osnówką. Nasiona dojrzewają jesienią. Na wolnej przestrzeni owocuje w wieku 20 -30 lat, w drzewostanie w wieku 70 – 100 lat.
  • Wykorzystanie: związki chemiczne zawarte w cisie wykorzystywane są do produkcji leków przeciwnowotworowych, drewno w meblarstwie. W ogrodnictwie spotykane są odmiany o różnym zabarwieniu i długości igieł, często sadzony w żywopłotach, ponieważ świetnie znosi cięcie i bardzo dobrze się zagęszcza.
  • Własności trujące: wszystkie części rośliny są trujące, poza czerwoną osnówką owocu.
  • Ciekawostki: pierwszy gatunek rośliny w Polsce objęty ochroną prawną przez króla Władysława Jagiełłę w 1425 roku. Drewno cisa jest najbardziej zbite, najbardziej sprężyste i najtrudniej łupiące się ze wszystkich europejskich gatunków drewna. Nie posiada kanalików żywicznych. Dawniej wykorzystywany do wyrobu łuków i kusz. Cis zaliczany jest do najwolniej rosnących drzew iglastych, zwłaszcza w młodym wieku. Najstarszy okaz rośnie w Walii, jego wiek szacuje się na 1500 lat. Na drobnych korzeniach występuje mikoryza, ma wielką zdolność rozwijania pędów z pączków śpiących Ze wszystkich naszych gatunków iglastych najlepiej znosi ocienienie.
  • Okazy pomnikowe w Polsce: „Cis Henrykowski” w Henrykowie Lubańskim ma około 1200 lat, obwód 512 cm. Cis w miejscowości Bystrzyca ma około 800 lat i 382 cm obwodu.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.