instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Czereśnia ptasia (Prunus avium)

  • Rodzina: różowate - Rosaceae
  • Synonimy: wiśnia ptasia
  • Synonim łaciński: Cerasus avium (L.) Moench.
  • Nazwy zwyczajowe: trześnia
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek nie chroniony i nie zagrożony
  • Występowanie na świecie: Europa, Azja Mniejsza, płn. Afryka, po Kaukaz, płn. Iran oraz izolowane stanowiska w zach. Himalajach. Zbiegłe z upraw spotyka się w USA, Australii, Nowej Zelandii.
  • Występowanie w Polsce: dość pospolita na niżu, podgórzu i w niższych położeniach górskich, pospolita na południu i zachodzie, na północnym wschodzie w rozproszeniu, w Polsce osiąga północno-wschodnią granicę zwartego zasięgu.
  • Siedliska: dziko w lasach liściastych i mieszanych (przede wszystkim w grądach i buczynach storczykowych), w zadrzewieniach śródpolnych tzw. czyżniach. Preferuje gleby świeże, umiarkowanie lub mocno żyzne, o odczynie obojętnym.
  • Charakterystyka ogólna: wysokie drzewo osiągające wysokość 20-25 m o prostym, strzelistym pniu, co odróżnia ją od krzaczastych: wiśni pospolitej Prunus cerasus i wiśni karłowatej Prunus fruticosa. Kora trudna do pomylenia, cienka, czerwonobrązowa, z przetchlinkami, na starych osobnikach łuszczy się i schodzi okrężnymi pasami, zazwyczaj błyszcząca, niekiedy jakby polerowana.
  • Liście: sztywne ale nie skórzaste, okazalsze niż u wiśni pospolitej, spodem owłosione na nerwach.
  • Kwiaty: białe, 2,5 cm średnicy, zebrane w baldachogrona, delikatnie pachnące. Kwitnie w kwietniu-maju, w górach później do lipca.
  • Owoce: okrągłe, czerwone, ciemnowiśniowe aż do prawie czarnych. Drobne, kuliste o średnicy do 1 cm, soczyste, zazwyczaj cierpkie lub gorzkie ale można też spotkać formy o smacznych owocach. Dojrzewają od końca lipca do sierpnia.
  • Wykorzystanie: twarde, purpurowo brązowe drewno wysoko cenione w stolarstwie i snycerstwie, do wyrobu elementów toczonych i instrumentów strunowych. Wyciekającą z uszkodzeń gumę czereśniową (Gummi Cerasorum) wykorzystywano do usztywniania papieru oraz tkanin. Owoce jadalne na surowo, ceniony surowiec do produkcji konfitur, syropów, wódek, win i nalewek. Siewki czerśni ptasiej wykorzystuje się jako podkładki pod szlachetne odmiany wiśni i czereśni tudzież japońskich wiśni ozdobnych. Owoce są bardzo atrakcyjne dla ptaków, które trawią miąższ i przyśpieszają kiełkowanie nasion („pestek”), przez co rozsiewają rośliny tego gatunku.
  • Własności trujące: Lekko trujące są wszystkie części czereśni oprócz dojrzałych owoców.
  • Ciekawostki: Zasięg pierwotny i dzieje udomowienia czereśni od dawna budzą spory wśród badaczy, smakoszy i sadowników. Pliniusz w swojej słynnej wzmiance o czereśni ptasiej wskazuje, że to rzymski wódz Lukullus sprowadził je do Italii z miasta Cerasus (dziś Giresun w Turcji). Alfons de Candolle uważał, iż rosły one dziko i były uprawiane we Włoszech już w epoce kamiennej. Od czereśni ptasiej wywodzą się owocowe odmiany czereśni.
  • Okazy pomnikowe w Polsce: za najstarsze i najokazalsze drzewo czereśni ptasiej uchodzi okaz z lasów w Myscowej (gm. Krempna, woj. podkarpackie): 22 m wysokości, 356 cm obwodu pnia.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.