instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Jarząb brekinia (Sorbus torminalis)

 

  • Rodzina: różowate – Rosaceae
  • Synonimy: Pyrus torminalis (L.) Ehrh., Torminaria torminalis (L.) Dippel
  • Nazwy zwyczajowe: brekinia, brzęk
  • Ochrona i zagrożenie: podlega całkowitej ochronie prawnej od 1946 roku, ponadto chroniony w rezerwatach „Bytyńskie Brzęki”, „Brzęki” im. Z. Czubińskiego, „Kawęczyńskie Brzęki”, „Rogóźno Zamek”, „Brekinia”.
  • Występowanie na świecie: Europa, Azja Mniejsza, Kaukaz, Afryka Północna.
  • Występowanie w Polsce: w naszym kraju dość rzadki, na rozproszonych stanowiskach, głównie na niżu, bardzo rzadko w Beskidzie Sądeckim gdzie sięga do 550 m n.p.m. Przez Polskę przebiega północno-wschodnia granica zasięgu jego występowania.
  • Siedliska: miejsca nasłonecznione, ocienienie znosi dobrze, pojedynczo w ciepłolubnych dąbrowach, grądach i buczynach, na glebach żyznych, wilgotnych, często zasobnych w wapń.
  • Charakterystyka ogólna: drzewo do 25 m wysokości, pierśnicy 35 cm, osiąga wiek ponad 160 lat. Młode pędy zielone, kutnerowato owłosione, później nagie. Pąki szerokojajowate, od góry zaokrąglone, osadzone na pędach skrętolegle, łuski zielone, brązowo obrzeżone, błyszczące. Kora brązowa, jednolitej barwy, niekiedy lekko srebrzysta.
  • Liście: pojedyncze z długimi cienkimi ogonkami, skórzaste, szerokojajowate, długości do 10 cm, zmienne w kształcie, za młodu gęściej owłosione z czasem łysiejące. Z każdej strony liścia 3 – 5 trójkątnych, zaostrzonych klap, brzegiem piłkowanych, dwie dolne przeważnie są największe i ustawione prawie pod kątem prostym, pozostałe skierowane ku wierzchołkowi liścia.
  • Kwiaty: białe, średnicy do 1,5 cm, zebrane w wyprostowane podbaldachy, płatki okrągławe, kwitnie w maju.
  • Owoce: jabłkowate, kuliste lub odwrotnie jajowate, długości do 1(1,8) cm, dojrzałe barwy brązowoczerwonej z czterema nasionami długości około 7 mm.
  • Wykorzystanie: posiada bardzo twarde i ciężkie drewno, dawniej służyło do wyrobu narzędzi, owoce dawniej stosowane jako lek przeciw biegunce.
  • Ciekawostki: nasiona rozsiewane przez ptaki, wymagają do kiełkowania światła, rozmnaża się również wegetatywnie przez odrosty korzeniowe. Jedna z ludowych nazw tego gatunku – bereka.
  • Okazy pomnikowe w Polsce: Dusocin gm. Rogoźno – 190 lat, 233 cm obwodu i 19,5 m wysokości.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.