instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)

 

  • Rodzina: malwowate – Malvaceae (lipowate – Tiliaceae)
  • Synonimy: lipa wielkolistna
  • Synonimy łacińskie: Tilia grandifolia Ehrh.
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek nie chroniony i nie zagrożony.
  • Występowanie na świecie: środkowa i południowa Europa.
  • Występowanie w Polsce: w południowej części niżu, na Wyżynie Małopolskiej, Lubelskiej, w Górach Świętokrzyskich, na Dolnym Śląsku, w Wielkopolsce, na Pomorzu Zachodnim, na Podkarpaciu i w niższych położeniach Sudetów i Karpat. W stanie dzikim spotykana rzadko, w Polsce osiąga północną granicę zasięgu.
  • Siedliska: najczęściej występuje jako domieszka wśród innych drzew, ale tworzy też lite drzewostany zasiedla gleby żyzne i świeże, rośnie w lasach klonowo-lipowych Aceri-Tilietum, mniej odporna na suszę niż lipa drobnolistna.
  • Charakterystyka ogólna: drzewo dorastające do 40 m wys., korona zwarta, wąska i wzniesiona. Kora ciemnoszara lub szarobrunatna, młode gałązki zimą oliwkowozielone i mocno zaczerwienione od strony nasłonecznionej.
  • Liście: skrętoległe, okrągławe 6-12 cm długości i 6-8 cm szerokości, brzeg karbowano-piłkowany, górna strona nieznacznie owłosiona lub naga, dolna owłosiona na całej powierzchni.
  • Kwiaty: żółtawobiałe zebrane po 3 w zwisających kwiatostanach ukrytych pod liśćmi, pręciki dłuższe od płatków. Kwitnie od połowy czerwca i na początku lipca (dwa tygodnie wcześniej od lipy drobnolistnej), najwcześniej spośród lip.
  • Owoce: orzeszki o średnicy 8-10 mm, grubościenne, wyraźnie 5-żeberkowe, 1- lub 2-nasienne, dojrzewają we wrześniu i październiku.
  • Wykorzystanie: w pszczelarstwie, w szkółkarstwie jako podkładka pod inne lipy. Cenna w krajobrazie otwartym (parki, ogrody). Nie nadaje się jako drzewo przydrożne. Kwiatostany zbierane na początku lipca są stosowane jako lek przeciwgorączkowy, napotny, przeciwkaszlowy, przeciwzapalny, odkażający i uspakajający. Drewno wykorzystywane w przemyśle meblarskim, i do produkcji instrumentów muzycznych.
  • Ciekawostki: lipa szerokolistna wraz z lipą drobnolistną na obszarze wspólnego występowania tworzy płodnego mieszańca, lipę holenderską (Tilia  ×europaea L.). Mieszaniec ten często jest sadzony w miastach. Przez Słowian lipy uznawane były za drzewa święte, ten pogląd przejęli również chrześcijanie, którzy z lipowego drewna wyrabiali świątki, a na drzewach wieszali kapliczki. W lipie szerokolistnej z Czarnego Potoku wypalano węgiel drzewny który podobno skutecznie leczył paradontozę i inne choroby zębów.
  • Okazy pomnikowe w Polsce:. w Czarnym Potoku, gmina Łącko (małopolskie), najstarsze w Polsce drzewo tego gatunku ma 510 lat, wys. 22 m, obwód 881 cm. W Jaglicach, gmina Człopa – drzewo o obwodzie 821 cm i 23 m wysokości. W Muchowie powiat jaworski rośnie lipa o nazwie „Księżna Anna”, na cześć księżniczki świdnickiej (1339-1362), królowej czeskiej oraz cesarzowej rzymskiej, żony Karola IV Luksemburskiego, drzewo ma około 350 lat, 30 m wysokości, pień mierzony nad ziemią ma 1050 cm, i na wysokości 5 m nad ziemią rozwidla się na kilka potężnych konarów. Uznana za pomnik przyrody w 1966 roku. Lipa św. Ottona rosnąca przy kościele w Szczecinie (dzielnica Płonia) według legend ma 900 lat i posadził ją w tym miejscu św. Otton z Bambergu. W rzeczywistości lipa liczy sobie około 300-400 lat i ma 858 cm obwodu pnia. Pomnikiem przyrody została ustanowiona w 1954 roku.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.