instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Olsza czarna (Alnus glutinosa)

 

  • Rodzina: brzozowate - Betulaceae
  • Synonimy: olcha czarna
  • Nazwy zwyczajowe: olszak
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek nie chroniony i nie zagrożony
  • Występowanie na świecie: Europa (poza rejonami północnymi), Kaukaz, płn.zach. Afryka.
  • Występowanie w Polsce: pospolita na niżu, w Karpatach i Sudetach wyjątkowo sięga regla dolnego.
  • Siedliska: typowa dla gleb o dużej wilgotności, żyznych. Młode okazy dobrze znoszą ocienienie. Wytwarza lite drzewostany – olsy na stanowiskach z wodą mało ruchomą.
  • Charakterystyka ogólna: drzewo dorastające do 30 m wys., z wyraźnym, widocznym do szczytu korony, pniem (jak u roślin iglastych). Korona wydłużona, gałęzie odstające prawie poziomo. Kora prawie czarna, spękana. Żyje 100-120 lat. Gatunek szybko rosnący.
  • Liście: zaokrąglone, u nasady klinowate, dł. 4-10 cm. Górna strona błyszcząca. Opadają późno, jeszcze zielone.
  • Kwiaty: żeńskie zebrane w kwiatostany (szyszeczki) po 3-5, osadzone na długich szypułkach, powyżej nich kwiatostany męskie w postaci kotek. Kwitnie marzec-kwiecień przed rozwojem liści.
  • Owoce: płaskie, brązowe orzeszki z wąskimi listewkami na brzegach, dojrzewające we wrześniu i październiku. Owoce umieszczone w szyszeczkowatych owocostanach, zwisających na trzonkach i pozostających do wiosny na gałęziach. Nasiona wysypują się zimą.
  • Wykorzystanie: Drewno nietrwałe, lecz w warunkach wodnych wykazuje bardzo znaczną trwałość, co wykorzystano jako budulec podstaw Wenecji. Wykorzystywane także w tokarstwie, stolarstwie, do wyrobu oklein i sklejek. Może być wykorzystana do obsadzania dróg na terenach podmokłych. Z kwiatów produkowano zielony barwnik, z kory – czerwony, z gałęzi brązowy, a z młodych pędów – żółty. Stosowana wraz z olchą szarą w rekultywacji terenów poprzemysłowych. Na świecie istnieje kilkanaście odmian ozdobnych, m.in. o kolumnowym pokroju – ‘Pyramidalis’ czy powcinanej blaszce liściowej – ‘Laciniata’. Drewno stosowane do produkcji węgla drzewnego.
  • Ciekawostki: Współżyje z mikroorganizmami glebowymi (bakterie – Schnizia mollis) przyswajającymi azot z powietrza. Pyłek może powodować alergie.
  • Okazy pomnikowe w Polsce: Wąsocz gmina Złocieniec (woj. zachodniopomorskie) – wiek drzewa około 250 lat, wys. 29 m, obwód 498 cm., Nekla (woj. wielkopolskie) -185 lat, wys. 32 m, obwód 392 cm. W Miliczu (woj. dolnośląskie) w zespole pałacowo – parkowym założonym około 1800 roku znajduje się okaz liczący około 200 lat, mający 15 m wysokości i 434 cm obwodu.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.