instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Róża rdzawa (Rosa rubiginosa)

 

  • Rodzina: różowate - Rosaceae
  • Synonimy: Rosa eglanteria L.
  • Nazwy zwyczajowe:
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek nie chroniony i nie zagrożony.
  • Występowanie na świecie: Europa, z wyjątkiem krańców północnych, południowych i wschodnich.
  • Występowanie w Polsce: w górach do 800 m n.p.m.
  • Siedliska: murawy kserotermiczne, miedze, zarośla, nasłonecznione skaliste stoki, słoneczne zbocza i ściany wąwozów, przydroża. Gleby piaszczyste i gliniasto-piaszczyste, wapienne.
  • Charakterystyka ogólna: Krzew gęsty, wysokości do ok. 3 m, o pędach prostych, lekko łukowatych. Kolce hakowate, zagięte, mocne i ostre, czasem z szeroką podstawą. Nierzadko występują dodatkowe gruczołowate, szczeciniasto igiełkowate kolce na młodych pędach i pędach kwiatowych. Pędy kwiatowe bez kolców pojawiają się rzadko. Kora na starszych pędach jest oliwkowa lub jasnoszaro brunatna.
  • Liście: 5-7-listkowe, listki drobne, okrągławe, szerokojajowate, lub szerokoeliptyczne, na szczycie tępe, u podstawy zaokrąglone, z wierzchu nagie lub luźno owłosione, czasem ogruczolone, zwykle owłosione z rdzawobrązowymi gruczołami. Osadki liściowe nagie lub owłosione, z reguły ogruczolone i kolczaste. Przylistki szerokie, zwykle ogruczolone, o prostych lub odchylonych uszkach. Młode listki są jaśniejsze, żółtozielone lub brunatnoczerwone.
  • Kwiaty: 5-płatkowe, mocno różowe, słodko pachnące, na krótkich pędach, rozmieszczone zwykle po kilka do kilkunastu w kwiatostanie. Działki kielicha po przekwitnięciu wzniesione do góry, lub nieregularnie rozpostarte, brzegiem lub na grzbiecie gęsto ogruczolone, opadające dopiero po dojrzeniu pseudoowoców. Kwitnie na pędach co najmniej rocznych, od połowy maja do połowy lipca.
  • Owoce: liczne orzeszki. Pseudoowoce pomarańczowoczerwone, małe, okrągławe lub jajowate, trzoneczkowato ogruczolone, wyjątkowo gładkie, szerokości ok. 1 cm, długości ok. 2 cm. Działki kielicha początkowo odgięte w dół, w czasie dojrzewania odpadają.
  • Wykorzystanie: pseudoowoce róży rdzawej wykorzystuje się podobnie jak róży dzikiej (konfitury, wina, syropy, herbaty itp.). Róża rdzawa, zwana Sweet Briar, może być wykorzystywana jako podkładka w klimacie chłodniejszym o mroźnych zimach. Pędy z pseudoowocami mogą być używane do wszelkiego rodzaju kompozycji roślinnych, nadają się do suszenia. Róża rdzawa jest zalecana przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad do sadzenia przy szlakach komunikacyjnych na terenach niezurbanizowanych. Gęste krzewy z bardzo licznymi kolcami to dobre schronienie dla małych zwierząt, kwiaty i owoce – pożywienie dla nich. Parki, tereny zieleni, ogrody naturalistyczne, żywopłoty nieformowane i formowane (znosi dobrze cięcie), szpalery. Kolczaste krzewy stanowią wyjątkowo trudną barierę do pokonania.
  • Ciekawostki: Gatunek zmienny morfologicznie, liczne odmiany botaniczne, tworzy mieszańce z innymi gatunkami róż. Ma wiele odmian uprawnych, niektóre znane były już przed 1600 rokiem, początkowo grupa róż szkockich (hodowla Lorda Penzance z końca XIX w.), obecnie należą do grupy róż Rdzawych (Eglanteria). Obecnie najbardziej znane są róże pnące pochodzące od tego gatunku np. ‘Flammentanz’ i ‘Alchymist’. Zapach roztartych liści przypomina zapach zielonych jabłek, stąd niemiecka nazwa Apfelrose (róża jabłkowa). Inne jej nazwy spoza naszych granic to Weinrose (winna róża), Schottische Zaunrose (szkockie ogrodzenie), Sweet Briar (od słodkiego zapachu). Podobnie jak róża dzika, wykorzystywana niegdyś była do budowania, ,zasieków” – przez gęste kolczaste krzewy nie sposób przejść. Pędy tych róż były ścinane w średniowieczu do budowy ozdobnych altan z różnych ważnych okazji. Znana wtedy była odmiana o czerwonawych liściach ‘Rubrifolia’. Był to początek obsadzania dzikimi różami murów zamkowych. William Szekspir gatunek ten w swoich dziełach nazywał, ,Eglantine”,, ,églantine” po francusku oznacza, ,kwiat dzikiej róży”. Róża rdzawa posiada miodniki, które wyjątkowo lubią owady zapylające.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.