instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Sosna pospolita (Pinus sylvestris)

 

  • Rodzina: sosnowate - Pinaceae
  • Synonimy: sosna zwyczajna
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek nie chroniony i nie zagrożony
  • Występowanie na świecie: obejmuje prawie całą Europę (poza zach. częścią) i Azję.
  • Występowanie w Polsce: pospolita na całym obszarze poza Bieszczadami.
  • Siedliska: odporna na suszę glebową i atmosferyczną, gatunek najbardziej światłolubny (ustępuje tylko brzozie i modrzewiowi), znosi duże wahania temperatury (upały i mrozy). Dobrze rośnie na glebach przewiewnych i świeżych. Na wilgotnych i torfiastych rośnie bardzo wolno.
  • Charakterystyka ogólna: drzewo iglaste dorastające do 25-40 m wys. i pierśnicy 1,5 m. Pokrój młodych drzew - stożkowaty, starszych - zaokrąglony lub parasolowaty. Kora u starszych drzew, w dolnej części pnia - gruba, tafelkowato spękana, brunatnoszara, w górnej części pnia - czerwonożółta, łuszcząca się cienkimi płatami. Żyje do 300-350 lat (czasem do 500 lat).
  • Igły: 4-10 cm długości, osadzone po 2 na krótkopędzie, ciemnozielone z odcieniem sinawym. Trwałość igieł około 3 lata.
  • Kwiaty: wiatropylne, męskie siarkawożółte, osadzone u nasady tegorocznych pędów, żeńskie szyszeczkowate, czerwonawe, osadzone pojedynczo lub po kilka na szczytach tegorocznych pędów.
  • Szyszki: dojrzałe dł. 2,5-7 cm., asymetryczne, dojrzewają w drugim roku, nasiona drobne (dł.2,6 mm), kiełkują w ciągu 3-6 tygodni. Zdolność kiełkowania zachowują do 3 lat. Zaczyna obradzać już w wieku 15 lat.
  • Wykorzystanie: najbardziej rozpowszechniony u nas gatunek drzewa, aż 68 % powierzchni lasów w Polsce to drzewostany sosnowe - bory sosnowe i bory mieszane sosnowo-dębowe. Zastosowanie jako drzewo zrębowe, w przemyśle drzewnym, meblarskim i budownictwie. Do produkcji papieru. Drewno miękkie i trwałe, łatwe w obróbce. Olejki eteryczne z pąków, kory i igliwia wykorzystywane są w lecznictwie i w branży kosmetycznej. Surowce lecznicze pozyskiwane z sosny wykazują działanie przeciwbakteryjne i stosowane są wewnętrznie w nieżytach górnych dróg oddechowych (przy bólu gardła i kaszlu) a zewnętrznie w kąpielach aromatycznych, przy bólach mięśni i stawów oraz w leczeniu bezsenności.
  • Ciekawostki: niemiecki palobotanik Hugo Conwentz (1855-1922) nazwał ją sosną bursztynową Pinus succinifera, z której powstał bursztyn - stwardniała kopalna żywica z drzew iglastych żyjących w okresie oligocenu (30 mln lat temu). Przez żywicowanie drzew otrzymuje się żywicę sosnową i balsam terpentynowy. Następnie poprzez destylację żywicy uzyskuje się olejek terpentynowy i pozostałość stałą, kalafonię stosowną do wyrobu przylepców o działaniu bakteriobójczym. Dziegieć sosnowy (Pix liquida Pini) powstaje w wyniku suchej destylacji drewna - działa odkażająco i przeciwgrzybiczo.
  • Okazy pomnikowe w Polsce: Mińsk Mazowiecki (mazowieckie) - 363 lata, wys. 22 m, obwód 375 m na wys.160 cm. W Kuźnicy Żelichowskiej (wielkopolskie) drzewo ma około 120 lat i 252 cm obwodu, wspiera się na grubych korzeniach i rozgałęzia się na trzy potężne kandelabrowato ukształtowane konary. Sosna pospolita „Ośmiornica” z Proszowa (lubuskie) ma około 150 lat, 25 m wysokości i 361 cm obwodu, na niewielkiej wysokości rozgałęzia się na osiem potężnych konarów (stąd nazwa). W Żołyni (pow. łańcucki, woj. podkarpackie) sosna pospolita liczy około 250 lat, ma 15 m wysokości i 436 cm obwodu, rośnie samotnie, ma prosty, krótki pień i szeroką, kopulastą, opadającą do ziemi koronę.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.