PLAN OGRODU

kurator: Aldona Czerwińska

liczba taksonów: ponad 300

powierzchnia: 0,1 ha

Kolekcja roślin leczniczych i przyprawowych to interesujący zbiór gatunków roślin wykorzystywanych w medycynie naturalnej, tradycyjnej, ludowej oraz homeopatii i aromaterapii. Spora część kwatery poświęcona została także roślinom przyprawowym.

Przez setki lat rośliny lecznicze były jedyną bronią w ręku medyka oraz jedynym skutecznym surowcem do wyrobu leków. Pomimo rozwoju przemysłu farmaceutycznego, nigdy nie zrezygnowano całkowicie z medycyny naturalnej. Rośliny lecznicze stanowią nadal dla wielu z nas źródło niezastąpionych surowców w kuchni i domowej apteczce.

W obecnych czasach roślinne surowce mają dwojakie zastosowanie. Są składnikiem naturalnych mieszanek ziołowych, nalewek, wyciągów i naparów oraz wykorzystywane są jako surowiec, dla przemysłu farmaceutycznego w celu izolacji czystych związków o działaniu prozdrowotnym.

Medycyna naturalna przeżywa ostatnimi czasy niewątpliwie renesans w związku z wzrastającym zainteresowaniem sprawami ochrony środowiska, a także zdrowym i ekologicznym stylem życia. Wyniki badań naukowych z ostatnich lat
w zakresie ziołolecznictwa są niezwykle obiecujące. Okazuje się, że wiele pospolitych, niekiedy z uporem tępionych chwastów zawiera w swoim składzie substancje skutecznie łagodzące objawy wielu chorób wirusowych i przewlekłych. Gatunki, takie jak dziewanna pospolita (Verbascum thapsus), dziurawiec pospolity (Hypericum perforatum), cykoria podróżnik (Cichorium intybus) lub wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis), choć pospolite i mało wyszukane, mają swoje miejsce na każdej aptecznej półce.

Kolekcja roślin leczniczych i przyprawowych ma charakter poznawczo-edukacyjny. Stanowi dla zwiedzających żywy zielnik oraz ciekawą lekcję botaniki. Zgromadzono tu rośliny wykorzystywane w medycynie akademickiej, ludowej, homeopatii i aromaterapii całej Eurazji i Ameryki Północnej. Można zobaczyć tu gatunki użytkowane już w epoce kamienia, starożytności i średniowieczu oraz takie, których uzdrawiające właściwości dopiero odkrywamy – pełni więc rolę „żywej apteki” lub „żywej drogerii”, gdzie można zobaczyć i powąchać rośliny znane nam z reklam leków, szamponów i past do zębów albo z opowieści przodków.

Chlubą kolekcji są rzadko prezentowane w Europie gatunki syberyjskie, dalekowschodnie i środkowo-azjatyckie stosowane w medycynie urzędowej b. ZSRR, tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM), tybetańskiej i/lub ludowym lecznictwie ludów Kaukazu, Uralu i Syberii. Można tu wymienić choćby gurdlinę Kiryłowa (Trichosanthes kirylovii)
z rodziny dyniowatych o działaniu przeczyszczającym oraz sierpik Wolfa (Serratula wolffii) spośród astrowatych.

Kolekcja jest także wspaniałym miejscem wypoczynku i relaksu, którego bogactwo aromatów i zapachów, barw kwiatów
i liści oraz sielanka krążących wokół nich owadów stanowią idealną odskocznię od problemów dnia codziennego. Poprzez odpowiednie tabliczki zwracamy uwagę na gatunki przyjazne zapylaczom, przede wszystkim pszczole miodnej, trzmielom i pszczołom samotnym.

Ciekawostką dla niektórych zwiedzających będą zapewne taksony uznane za lecznicze w wielu krajach, lecz niewykorzystywane przez nasz rodzimy przemysł zielarski i przyprawowy np. krwiściąg mniejszy (Sanguisorba minor). Znajdziecie w jego składzie także gatunki powszechnie znane, wykorzystywane np. kulinarnie lub jako rośliny ozdobne, będące jednocześnie wartościowym źródłem związków prozdrowotnych. Przykładem takich roślin jest fasola zwyczajna (Phaseolus vulgaris), słonecznik zwyczajny (Helinathus annuus) czy gryka zwyczajna (Fagopyrum esculantum).

Dobierając rośliny do kolekcji nie zapomniano o tych, z których otrzymuje się dobrze znane przyprawy, jak i tych, spotykanych już tylko w starych przepisach kulinarnych albo poradnikach dla gospodyń domowych z czasów wojny
i okupacji. Można tu zobaczyć dawne zamienniki rodzynek i daktyli – świdośliwki (Amelanchier spp)., jałowiec (Juniperus communis), którym dawniej fałszowano sandarak, lebiodkę pospolitą (oregano) (Origanum vulgare), którą da się zastąpić chropawiec wonny (ajowan) (Trachyspermum ammi), oraz dzięgiel (Angelica), stosowany dawniej zamiast lubczyku i estragonu, a jeszcze wcześniej jako lek przeciwko dżumie, cholerze i wampiryzmowi.

Od końca 2020 roku prowadzone są prace związane z przeniesieniem kolekcji w nowe miejsce. Na terenie kwatery sąsiadującej z kolekcją warzywną zaprezentowane zostaną gatunki w nowym układzie i atrakcyjnej aranżacji, udowadniając że klasyczne zioła mogą być również roślinami ozdobnymi. Dzięki dwukrotnie większej przestrzeni pokazanych będzie więcej taksonów, poprzez wprowadzenie i rozmieszczenie w całkowicie nowy sposób wielu interesujących nowości.

 

UWAGA

W kolekcji znajdą Państwo tabliczki informacyjne z nazwami poszczególnych gatunków oraz takie wskazujące na czynniki szkodliwe i trujące zawarte w niektórych roślinach. Stosowanie ziół powinno być bowiem poprzedzone konsultacją z lekarzem specjalistą. Nieumiejętne zażywanie preparatów roślinnych może stanowić niebezpieczeństwo dla naszego zdrowia i życia!

Powiększ czcionkę
Kontrast
Przewiń do góry