instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna)

  • Rodzina: różowate - Rosaceae
  • Nazwy zwyczajowe: jaworek, pozostałe nazwy ludowe wspólne z innymi głogami, a nawet z dzikimi różami: babicha, bodłak, bulimiączka, ciernie białe, głożyna, waleriana serca
  • Ochrona i zagrożenie: gatunek nie zagrożony i nie chroniony
  • Występowanie na świecie: zasięg pierwotny obejmuje: Europę, płn. Afrykę, Azję Mniejszą i Kaukaz. Obecnie szeroko rozpowszechniony także w Ameryce Północnej, RPA, Australii i Nowej Zelandii.
  • Występowanie w Polsce: cały kraj, częsty na niżu, rzadszy w górach.
  • Siedliska: brzegi lasów, ciepłe zarośla, przydroża, polany i poręby w łęgach dębowo-wiązowych, borach mieszanych, dąbrowach i grądach, brzegi wód, strome skarpy, skaliste wyżyny, często zdziczały w parkach.
  • Charakterystyka ogólna: wysoki krzew lub małe drzewo, dorasta do 10 m wysokości. Pokrój bardzo zmienny, często zależny od presji roślinożerców. Kora błyszcząca na młodych gałązkach.
  • Liście: wrębne do głęboko klapowanych (pierzastosiecznych), głębiej wcięte niż u głogu dwuszyjkowego, często pięcioklapowane jak u klonów (stąd ludowa nazwa „jaworek”), od spodu sinawe, błyszczące skórzaste.
  • Kwiaty: białe, zebrane w podbaldachy, rosnące na krótkopędach, o brzydkim zapachu. Jak sama nazwa wskazuje kwiaty tego gatunku mają słupek tylko z 1 szyjką. Kwitnienie bardzo obfite w maju-czerwcu, zwykle 2 tygodnie po zakwitnięciu głogu dwuszyjkowego
  • Owoce: powszechnie znane, czerwone lub purpurowe szupinki (owoce głogowate, „jabłuszka”), mylnie zwane jagodami, do 1,2 cm długości, tylko o jednym nasieniu. Rozpoznawanie po liczbie pestek w szupince pewniejsze niż po kształcie liści i porze kwitnienia, gdyż głogi często się krzyżują. Owocuje od sierpnia do października, analogicznie: 2 tygodnie po owocowaniu głogu dwuszyjkowego
  • Wykorzystanie: tani, odporny na złe warunki materiał na żywopłoty. Ważna podkładka pod inne drzewa i krzewy o głogowatych owocach: pigwę, pigwowiec, nieszpułkę, irgi, aronię, ognik, ozdobne głogi amerykańskie. Cenny lek nasercowy, uspokajający, ściągający oraz przeciwgorączkowy. Owoce niesmaczne nawet po przemarznięciu, ale lecznicze, bardzo ozdobne, ważny pokarm ptaków i drobnych ssaków. Dawniej szeroko wykorzystywane jako dodatek do win, syropów, kisieli oraz dżemów. Z pestek można robić substytut kawy. W przeszłości suszone i mielone szupinki głogu stanowiły ważną namiastkę mąki w okresach wojen i zaraz na zachodzie Europy.
  • Ciekawostki: nazwa rodzajowa Crataegus wywodzi się z greckiego słowa „krataios” – „mocny, twardy, niepokonany, władczy”. Twardość ta odnosi się do drewna, nasion jak i do kłopotów ze sforsowaniem żywopłotu z głogów.
  • Grzyby związane z drzewem: głogi, podobnie jak tarniny i dzikie róże stanowią partnerów mikoryzowych majówki wiosennej Calocybe gambosa. Jak sama nazwa wskazuje grzyb ten zbierany jest wiosną i wczesnym latem na zakrzaczonych łąkach i pastwiskach, na długo przed typowymi jesiennymi grzybobraniami. W Polsce nie dopuszczano majówki do handlu z uwagi na łatwość pomylenia ze śmiertelnie trującymi strzępiakami czy wieruszkami.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.