instagram
fb
en
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny –
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie
Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny
Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie

Kruszyna pospolita (Frangula alnus)

 

  • Rodzina: szakłakowate - Rhamnaceae
  • Synonimy: Rhamnus frangula L.
  • Nazwy zwyczajowe: troszczyna, wilczyna
  • Ochrona i zagrożenie: od 1983 roku objęta częściową ochroną prawną, od 2014 roku nie objęta ochroną.
  • Występowanie na świecie: Euroazja, Ameryka Północna, Afryka Północna.
  • Występowanie w Polsce: na całym obszarze z wyjątkiem wyższych partii górskich.
  • Siedliska: na glebach o odczynie umiarkowanie kwaśnym, w świeżych, wilgotnych, bagiennych zbiorowiskach borów sosnowych, w nizinno- wyżynnych borach świerkowych i jodłowych.
  • Charakterystyka ogólna: krzew do wysokości 5-7 m. Pędy cienkie słabo rozgałęzione. Kora szaro-brązowa z białymi podłużnymi przetchlinkami.
  • Liście: ustawione są nieregularnie, skrętolegle, odwrotnie jajowate, krótko zaostrzone, całobrzegie, długości 3-7 cm z ogonkiem 0,6-1,4 cm, nerwy boczne lekko wygięte, łukowato połączone na obrzeżu liścia.
  • Kwiaty: obupłciowe zielonawo-białe osadzone po 2-10 w kątach liści, bardzo miododajne. Kwitnie czerwiec-wrzesień.
  • Owoce: okrągłe pestkowce 6-8 mm dojrzewające stopniowo, zmieniające barwę od zielonej do czerwono czarnej, na krzewie mogą znajdować się zarówno kwiaty jak i owoce w różnych stadiach rozwoju ze względu na długi okres kwitnienia. Owocuje czerwiec-wrzesień.
  • Własności trujące: zjedzenie większej ilość owoców może powodować wymioty i biegunkę. Preparaty z kruszyny, jako skutek uboczny mogą powodować zwiększenie krwawienia, przez co powinny być stosowane w porozumieniu z lekarzem.
  • Wykorzystanie: w lecznictwie (działanie przeczyszczające i żółciopędne – surowcem farmakologicznym jest kora, która zawiera węglowodany, garbniki, saponiny i związek goryczowy, jest użyteczna po roku suszenia), korę używano w garbarstwie, była stosowana do wyrobu prochu strzelniczego, roślina miododajna.
  • Ciekawostki: Najwyższe naturalne stanowisko znajduje się w Bieszczadach Zachodnich 870 m n.p.m.. Polska nazwa pochodzi od kruchych, podatnych na złamanie gałęzi. Sposób pozyskiwania surowca zielarskiego z kruszyny od dawna uważany był za dość skomplikowany, to cytat o kruszynie z „Zielnika czarodziejskiego” Józefa Rostafińskiego z 1893 roku, który pokazuje jak ważny jest sposób zbioru: „Kora skrobana ku górze sprawia wymioty, na dół stolce”.

 

 

PLAN OGRODU    drukuj

Aby przejść do opisu wybranych kolekcji roślin, kliknij interesujący Cię obszar na planie.